Công cụ, kiến thức và cập nhật về tuyến tiền liệt

Điểm đổi nhánh là mức độ triệu chứng theo IPSS/QoL, sự hiện diện dấu hiệu cảnh báo, bí tiểu hoặc PVR tăng. Không gán toàn bộ LUTS cho BPH nếu triệu chứng khởi phát đột ngột, đau, tiểu máu, DRE bất thường hoặc bối cảnh thần kinh/chuyển hóa rõ.

• Dấu hiệu cảnh báo hoặc biến chứng hiện diện → chuyển nhánh đánh giá khẩn/ưu tiên chuyên khoa, không xem là LUTS/BPH đơn thuần.
• IPSS nhẹ và QoL chấp nhận được → ưu tiên tư vấn, chỉnh hành vi, theo dõi có hẹn.
• IPSS trung bình/nặng hoặc QoL xấu → hoàn thiện cận lâm sàng nền trước khi chọn điều trị.

Chọn xét nghiệm theo khả năng thay đổi quyết định. Urinalysis gần như là nền; PSA, creatinine, siêu âm, nội soi hoặc niệu động học chỉ nên dùng khi kết quả ảnh hưởng tư vấn, chọn thuốc, chỉ định can thiệp hoặc loại trừ bệnh khác.

• Urinalysis bất thường → xử trí/đánh giá nhiễm khuẩn, tiểu máu hoặc bệnh ngoài BPH trước khi kết luận.
• Qmax thấp + PVR tăng + tuyến lớn/biến chứng → nghi tắc nghẽn đường ra bàng quang có ý nghĩa, chuẩn bị nhánh điều trị tích cực.
• Triệu chứng nặng nhưng Qmax/PVR không tương hợp → cân nhắc niệu động học nếu kết quả thay đổi quyết định can thiệp.

Thuốc chẹn alpha cho giảm triệu chứng nhanh; 5-ARI khi tuyến lớn hoặc PSA gợi ý nguy cơ tiến triển; tadalafil khi đồng mắc rối loạn cương; thuốc kháng muscarinic/đồng vận beta-3 khi triệu chứng chứa đựng ưu thế sau khi loại trừ tồn lưu nguy hiểm.

• Cần giảm triệu chứng nhanh → thuốc chẹn alpha nếu không có nguy cơ tụt huyết áp/tương tác đáng kể.
• Tuyến lớn hoặc PSA gợi ý nguy cơ tiến triển → 5-ARI ± thuốc chẹn alpha, chấp nhận hiệu quả chậm hơn.
• Triệu chứng chứa đựng còn trội sau khi PVR an toàn → thêm thuốc đồng vận beta-3 hoặc thuốc kháng muscarinic có theo dõi tồn lưu.
• Không đạt mục tiêu hoặc có biến chứng → không kéo dài thuốc; chuyển nhánh can thiệp/đánh giá lại.

Lựa chọn kỹ thuật dựa trên thể tích tuyến, thùy giữa, nguy cơ chảy máu/kháng đông, khả năng gây mê, mục tiêu bảo tồn xuất tinh, thiết bị và kinh nghiệm trung tâm.

• Tuyến nhỏ < 30 mL → cân nhắc TUIP/TURP tùy cổ bàng quang và thùy giữa.
• Tuyến 30–80 mL → TURP, bốc hơi hoặc bóc nhân tùy nguy cơ chảy máu, thiết bị và kinh nghiệm.
• Tuyến > 80 mL → ưu tiên bóc nhân nội soi hoặc mổ bóc u tuyến đơn giản khi phù hợp.
• Kháng đông/nguy cơ chảy máu cao → chọn kỹ thuật cầm máu tốt và phối hợp quản lý thuốc quanh mổ.

Nhật ký đi tiểu 2–3 ngày là điểm neo. Không tăng thuốc BPH theo phản xạ nếu lượng nước tiểu ban đêm cao, uống dịch muộn, dùng lợi tiểu chiều tối hoặc có dấu hiệu bệnh toàn thân.

• Tỷ lệ nước tiểu ban đêm cao → ưu tiên xử trí đa niệu ban đêm/nguyên nhân toàn thân.
• Thể tích mỗi lần nhỏ + LUTS nền → tối ưu BPH/bàng quang tăng hoạt theo kiểu hình.
• Thức giấc không do buồn tiểu → xử trí giấc ngủ, đau, lo âu hoặc bệnh nội khoa liên quan.

PVR là ngã rẽ quan trọng. Són gấp có thể điều trị như bàng quang tăng hoạt nếu PVR an toàn; són tràn hoặc tồn lưu cao cần giải quyết tắc nghẽn/bàng quang yếu trước khi thêm thuốc làm giảm co bóp.

• Són gấp + PVR an toàn → điều trị bàng quang tăng hoạt: chỉnh hành vi, tập bàng quang, đồng vận beta-3/thuốc kháng muscarinic.
• Són tràn/PVR cao → giải áp và xử trí tắc nghẽn đường ra bàng quang hoặc giảm co bóp cơ bàng quang trước.
• Són tiểu khi gắng sức sau can thiệp → phục hồi sàn chậu; cân nhắc dải nâng niệu đạo/cơ thắt nhân tạo nếu dai dẳng và nặng.

Không quyết định phẫu thuật chỉ từ kích thước tuyến. Khi Qmax thấp/PVR cao nhưng triệu chứng không điển hình hoặc có bệnh thần kinh/đái tháo đường, niệu động học giúp phân định BOOI và BCI trước can thiệp.

• BOOI cao + BCI còn dự trữ → giải tắc có thể có lợi nhưng vẫn phải theo dõi PVR.
• BCI thấp/không tắc rõ → ưu tiên quản lý làm rỗng bàng quang, tránh kỳ vọng phẫu thuật quá mức.
• Thận ứ nước, suy thận, nhiễm khuẩn hoặc bí tiểu kéo dài → ưu tiên giải áp và bảo vệ đường tiết niệu trên.