LUTS nam là một kiểu hình lâm sàng rộng, không đồng nghĩa với BPH và càng không nên được quy giản thành một vấn đề tăng thể tích tuyến tiền liệt. Trong buổi khám đầu tiên, mục tiêu quan trọng nhất là nhận diện các dấu hiệu cảnh báo và những nguyên nhân ngoài BPH có thể làm đổi nhánh xử trí ngay từ đầu. Các biểu hiện như tiểu máu đại thể, sốt hoặc đau hông lưng gợi ý nhiễm khuẩn hoặc tắc nghẽn đường niệu trên, sụt cân, đau xương, triệu chứng thần kinh khu trú, bí tiểu cấp, hay tiền sử chấn thương – can thiệp niệu đạo đều đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng hơn so với một trường hợp LUTS không biến chứng.
Khai thác bệnh sử cần phân loại rõ nhóm triệu chứng chứa đựng trong LUTS: nhóm chứa đựng triệu chứng chứa đựng như tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu đêm; nhóm tống xuất như tia tiểu yếu, rặn tiểu, ngắt quãng; và nhóm sau tiểu như cảm giác tiểu chưa hết hay nhỏ giọt sau tiểu. Sự phân bố ưu thế giữa LUTS chứa đựng và voiding LUTS có giá trị định hướng rất lớn. Một người bệnh có tiểu gấp, tiểu đêm nhiều nhưng lưu lượng tiểu không giảm rõ có thể cần nghĩ tới bàng quang tăng hoạt, đái tháo đường, đa niệu ban đêm hoặc rối loạn giấc ngủ nhiều hơn là chỉ tập trung vào BPH.
IPSS và QoL nên được thực hiện sớm để lượng hóa gánh nặng triệu chứng và mức độ phiền toái. Điểm IPSS không thay thế đánh giá lâm sàng, nhưng giúp chuẩn hóa mức độ trước điều trị và theo dõi đáp ứng sau can thiệp. QoL lại mang ý nghĩa thực hành rất mạnh: cùng một số điểm IPSS nhưng người bệnh có QoL rất kém thường cần thảo luận điều trị tích cực hơn. DRE vẫn là bước khám cơ bản để ước lượng kích thước tuyến, phát hiện nhân cứng, đau vùng tuyến hay gợi ý ung thư tuyến tiền liệt và viêm tuyến tiền liệt.
Tổng phân tích nước tiểu nên xem như xét nghiệm nền trong LUTS nam vì giúp phát hiện bạch cầu niệu, hồng cầu niệu, protein niệu và các manh mối chuyển hóa. PVR cung cấp thông tin về mức độ làm trống bàng quang; PVR tăng không tự động đồng nghĩa với tắc nghẽn, nhưng khi đi kèm triệu chứng nặng, nhiễm khuẩn tái diễn hay tiểu không hết sẽ làm tăng mối lo tiến triển và giảm dự trữ bàng quang. Qmax hữu ích như một chỉ dấu chức năng, song không đủ để chẩn đoán tắc nghẽn nếu tách rời thể tích tiểu, bối cảnh triệu chứng và dữ liệu áp lực – dòng tiểu khi cần.
Tóm lại, đánh giá ban đầu LUTS nam phải đi theo logic lâm sàng: kiểu hình triệu chứng, dấu hiệu cảnh báo, IPSS/QoL, DRE, nước tiểu, PVR và Qmax. Cách tiếp cận này giúp tránh sai lầm kinh điển là quy mọi tiểu khó ở nam giới cho BPH, đồng thời tạo nền tảng hợp lý để lựa chọn theo dõi, điều trị nội khoa, niệu động học hay can thiệp ở bước tiếp theo.